Okvirna politička platforma o Sandžaku

  OKVIRNA POLITIČKA PLATFORMA O SANDŽAKU

KAO POLITIČKO-TERITORIJALNOJ JEDINICI

 NOVI PAZAR, 22. JUL 2001. GODINE

POLOŽAJ SANDŽAKA NA BALKANU

Karta 1

slik2

 P R E A M B U L A

Polazeći od neophodne ustavne rekonstrukcije višenacionalne i multikulturne državne zajednice, uključujući visok stepen decentralizacije;

Zalažući se za demokratizaciju društva i prihvatanje savremenih ideja i principa demokratije;

Uzevši u obzir specifičnosti pojedinih regija i neophodnost regionalizacije, odnosno uspostavu različitih političko-teritorijalnih jedinica (u daljem tekstu PTJ) – republičke, autonomne, kantonalne, provincijske, neutralne odnosno, regionalne jedinice – koje bi, zbog svojih različitosti i specifičnosti, tvorile asimetričnu državnu zajednicu integrisanu u međunarodne asocijacije;

Ističući da Sandžak predstvlja posebnu kulturnu, istorijsku, političku, geografsku i višenacionalnu cjelinu, zbog čega je tokom istorije uživao autonomni status;

Suočeni sa vešedecenijskom legalizovanom diskriminaciom, te neriješenim statusom Sandžaka;

Imajući u vidu značaj poštovanju prava i sloboda manjinskih naroda i zajednica, odnosno da njihovo nepoštovanje može da potkopa stabilnost unutar države i da se negativno reflektuje na širi region ugrožavajući mir i stabilnost;

Cijeneći značaj međunarodnog regionalnog projekta za mir, stabilnost, saradnju i ekonomski razvoj u regionu Jugoistočne Evrope;

Vodeći računa o interesima nacionalnih zajednica i ukupnim procesima u državi i šire, kao i kvalitativno  novom odnosu međunarodne zajednice prema regionu u procesu stvaranja novog poretka;

Na osnovu principa Završnog akta iz Helsinkija iz 1975. godine,      Zaključnog dokumenta iz Madrida 1983. godine, Zaključnog         dokumenta iz Beča 1989. godine, Pariske povelje za novu Evropu 1990. godine, Dokumenta iz Kopenhagena 1990. godine, Deklaracije UN iz       1992. godine, Okvirne konvencije o zaštiti nacionalnih manjina Savjeta Evrope iz 1994. godine, Univerzalne deklaracije iz 1948. godine, Međunarodnog pakta o građanskim i političkim pravima i Međunarodnog pakta o ekonomskim, socijalnim i kulturnim pravima 1966. godine, Međunarodne konvencije  o uklanjanju svih oblika rasne diskriminacije iz 1965. godine, Evropske povelje o lokalnoj samoupravi, Konvencije UNESCO protiv diskriminacije u oblasti obrazovanja,         S t r a n k a  z a  S a n dž a k  j e  usvojila

OKVIRNU POLITIČKU PLATFORMU O SANDŽAKU

kao političko-teritorijalnoj jedinici

 

 OPŠTA NAČELA

Sandžak, koga čine opštine – Novi Pazar (politički i kulturni centar), Sjenica, Nova Varoš, Priboj, Prijepolje, Tutin, koje su pod upravom Srbije, Rožaje, Berane, Bijelo Polje, Pljevlja i Plav, koje su pod upravom Crne Gore, predstavlja posebnu autonomno-teritorijalnu i političku jedinicu. Kako je doslo do razdvajanja Srbije i Crne Gore i njihovog međunarodnog priznanja, Sandžak opstaje kao prekogranična PTJ.

Djelotvorno učešće Bošnjaka, odnosno bošnjačke zajednice, (u daljem tekstu bošnjačka zajednica) u javnom životu i vlasti, predstavlja suštinski dio miriljubivog i demokratskog društva. Neophodno je ustanovljavanje rješenja koja omogućavaju samoupravu na teritoriji PTJ i djelotvorno učešće bošnjačke zajednice na nivou državne zajednice u javnom životu i vlasti, koje se bliže uređuje posebnim zakonom.

Pomenuta međunarodna dokumenta osnov su za djelotvorno učešće predstavnika bošnjačke nacionalne zajednica u javnom životu, kao i stvaranje neophodnih uslova i mehanizma za učešće u donošenju odluka na državnom i republičkom, odnosno, nacionalnom, regionalnom i lokalnom nivou. To se odnosi, između ostalog, na društveni, kulturni, ekonomski život i javne poslove.

Sandžak kao regionalna cjelina sa većinskim bošnjačkim stanovništvom i znatnim brojem Srba, Crnogoraca i drugih, definisan kao PTJ, obzirom na svoj geografski položaj, u situaciji antagonizama, predstavljala bi most povezivanja i značajan integrativni činilac. Nadležnosti PTJ na svom nivou bile bi u hijerarhijskoj korelaciji sa državnim nadležnostima.

NADLEŽNOSTI PTJ I DRŽAVNA NADLEŽNOST

A) SAMOUPRAVA

Decentralizacija države podrazumijeva upravljanje na različitim  teritorijalnim nivoima.

 Samouprava na teritoriji PTJ podrazumijeva učešće u vlasti i upravljanju  predstavnika nacionalnih zajednica, srazmjerno njihovoj nacionalnoj zastupljenosti.

 Vlasti PTJ moraju poštovati i osigurati prava i slobode svih lica, odnosno prava i slobode svake nacionalne zajednice pod njihovom nadležnošću.

 Na nivou Sandžaka odluke se donose iz oblasti koje karekterišu regiju i čine je posebnim prostorom, na način predviđen navedenim dokumentima i u skladu sa praksom u regijama u evropskim demokratskim državama.  Vlasti PTJ, preko svojih regionalnih organa i tijela, u svojoj nadležnosti  imaju: obrazovanje, kulturu, umjetnost, potrebe manjinskog jezika, životnu sredinu, lokalno planiranje, prirodne resurse, ekonomski razvoj, funkciju lokalne policije, stambenu izgradnju, razvoj zdravstva i socijalnih službi, saradnju, kontrolu i ostvarivanje poreske politike, unapređenje turizma, saobraćaja i sporta, staranje i djelotvorno učešće u organizaciji i unapređenju policije i sudstva.

 Državna zajednica garantuje i obezbjeđuje kolektivna prava, a posebno:

pravo posjedovanja i isticanja znamenja (simbola) nacionalne zajednice;

pravo na obrazovni sistem i programe koji vode računa o vrijednostim i potrebama bošnjačke zajednice, posebno istorije, kulture, književnosti, umjetnosti, religije i sl.;

  • pravo na zakonodavni dio;
  • pravo na staranje o organizaciji i djelovanju sudstva i policije, koji u zapošljavanju moraju odražavati nacionalnu strukturu stanovništva;
  • pravo na naučne, kulturne i obrazovne ustanove;
  • pravo na informativne medije;
  • pravo da  upravlja i koristi prirodne resurse;
  • pravo na određene poreze i doprinose.
  • pravo zajednice na ekonomske, kuturne, duhovne i druge veze sa Bosnom i Hercegovinom,
  • pravo na osnivanje ekonomskih, kulturnih, socijalnih, vjerskih, humatnitarnih institucija i organizacija.

 Vlast se ostvaruje u skladu sa najvećim pravno-političkim aktom države, odnosno ustavnim dokumentom, zakonom o pravima i slobodama nacionalnih zajednica i pravnim aktima PTJ (ustav, statut, zakon), a koji se može mijenjati uz saglasnost svih zainteresovanih strana.

 Vlast se vrši kroz uspostavu zakonodavnih, sudskih, izvršnih i drugih institucija.

Pripadnici bošnjačke zajednice, poštovaće prava većine, kao i prava manjine na teritoriji PTJ.

 Svaki pojedinac određuje svoju pripadnost i identitet i zbog toga ne smije biti doveden u položaj da snosi nepovoljne posljedice.

 B) DRŽAVNE I ZAJEDNIČKE NADLEŽNOSTI

 Stvaranje posebnih ustanova, predstavnici vlade države i predstavnici nacionalne zajednice, ostvaruju u klimi povjerenja, pristupanja sadržinskim, sveobuhvatnim, otvorenim i odgovornim konsultacijama, razgovorima i dogovorima uz punu transparentnost.

 Vlada države i vlasti PTJ podstiču medije da unapređuju razumijevanje, ne samo među ljudima različitih nacionalnosti, kulture, jezika, religije i sl., već i razumijevanje većinske zajednice u odnosu na potrebe i zahtjeve za potrebama manjinske zajednice.

 Odgovarajućim pravnim regulativama predstavnici vlade i manjinske zajednice jasno moraju priznavati potrebu za jedinstvenim i centralizovanim odlukama u nekim oblastima upravljanja, posebno zaštite suvereniteta i teritorijalnog integriteta države, spoljne politike, odbrane, carina, te makroekonomskom i monetarnom sistemu.

 Funkcije koje se dijele zajedno sa centralnim vlastima obuhvatale bi određene poreze, organizaciju sudstva i drugih državnih službi, telekomunikacije, turizam, transport i sl.

IZBORI

 Državna zajednica organizuje izborni sistem koji garantuje izbor legitimnih političkih predstavnika bošnjačke nacionalne zajednice.

 Izbornim zakonom se predviđa princip pozitivne diskriminacije, po kome je obezbijeđen adekvatan broj političkih predstavnika bošnjačke zajednice, koji se raspodjeljuje političkim partijama koje zastupaju interese zajednice i PTJ, a osvoje najveći broj glasova birača na izborima.

 Alternativa 1

 Obezbjeđuje se učešće u vlasti političkih predstavnika bošnjačke zajednice koje se uređuje izbornim zakonom koji predviđa odgovarajući cenzus za bošnjačku zajednicu.

 Alternativa 2

 Obezbjeđuje se učešće u vlasti političkih predstavnika bošnjačke zajednice, koje se uređuje izbornim zakonom koji predviđa PTJ kao jednu izbornu jedinicu.

 Izborni sistem garantuje da glasači sami rangiraju svoje kandidate na listama za zastupljenost zajednice u procesu upravljanja, odnosno vršenja vlasti.

GARANCIJE

 Ustavnim i zakonskim riješenjima, koja podrazumjevaju poštovanje međunarodno-pravnih demokratskih standarda i principa, poštujući praksu u demokratskim državama Evrope i šire, garantuje se poštovanje ljudskih prava i sloboda manjinske zajednice.

 Vrlo značajnu ulogu, naročito u početnoj fazi, imali bi predstavnici međunarodnih organizacija (OEBS i dr.), koji bi nadgledali provođenje vlasti u skladu sa utvrđenim pravnim regulativama. Monitoring bi imao značajnu ulogu i u eventualnim sporovima.

 Sporovi između državnih i regionalnih vlasti (vlasti PTJ) rešavali bi se putem pregovora, utvrđivanja činjenica, posredovanjem i arbitražom međunarodnih predstavnika iz organizacija čiji je državna zajednica član, zatim putem ombudsmana za nacionalne zajednice ili specijalnih komisija.

***

slik1

Objavi na društvenim mrežama!